การขยายเมล็ดพันธุ์

หลักการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

สำหรับทำแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว

1. การจัดการแปลงนา

                1.1 พื้นที่เพาะปลูก – การคัดเลือกพื้นที่และการจัดการสุขลักษณะ

                                (1) คัดเลือกพื้นที่แปลงนาที่มีคุณลักษณะเหมาะสมต่อการผลิตเมล็ดพันธุ์

                                (2) การจัดการสุขลักษณะ         

                                (ก) การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์หนึ่งพันธุ์ใด ควรเว้นระยะห่างจากแปลงนาข้าวพันธุ์อื่นอย่างน้อย 3 เมตร หรืออาจเว้นอย่างน้อย 1 เมตร โดยต้องไม่เก็บเกี่ยวเมล็ดในแถวคุม นับช่วงความกว้าง 1 เมตร จากขอบแปลง

                                (ข) หลีกเลี่ยงการปลูกข้าวพันธุ์ต่างจากเดิม การใช้พื้นที่ที่สลับฤดูปลูกกับข้าวพันธุ์อื่น หรือการใช้พื้นที่ที่อยู่ท่ามกลางนาข้าวพันธุ์อื่นที่ปลูกและเก็บเกี่ยวช่วงเดียวกัน เพื่อลดปัญหาข้าวปน ข้าวเรื้อ

                                (ค) กรณีที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ร่วมกัน ควรเลือกใช้พื้นที่ที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่ม บริเวณติดต่อกันหรือใกล้เคียง เพื่อให้สะดวกในการจัดการดูแล ในระหว่างการปลูกและหลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิต

                                (ง) เตรียมดินก่อนปลูก เพื่อกำจัดข้าวเรื้อ วัชพืช ตลอดจน โรคพืช แมลงศัตรูพืชที่หลบอาศัยในตอซังโดยใช้วิธีเขตกรรม

                                (จ) ปรับปรุงกายภาพและความอุดมสมบูรณ์ของดินให้เหมาะสม เช่น ปลูกพืชตระกูลถั่วเป็นปุ๋ยพืชสดสลับกับการทำนา การใช้วัสดุอินทรีย์ เช่น ปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก และปุ๋ยชีวภาพ ปรับปรุงดิน หรือ ใช้ร่วมกับปุ๋ยเคมี การงดการเผาฟาง ตอซัง หรือเผาดิน

                                (ฉ) จัดทําข้อมูลประจําแปลง ชนิดพันธุ์ข้าวที่ปลูก ประวัติการใช้ที่ดินย้อนหลัง 3 ปี และรายละเอียดอื่นๆ เช่น ชื่อเจ้­­­­าของหรือผู้ดูแลแปลงนา(ถ้ามี) ที่ตั้ง สถานที่ติดต่อ แผนที่แปลง กิจกรรมที่ปฏิบัติ

                1.2 การใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ได้แก่ สารเคมีในการกำจัดศัตรูพืชต้องใช้ตามคำแนะนำ และใช้สารเคมีที่มีใบอนุญาตและขึ้นทะเบียนถูกต้องจากกรมวิชาการเกษตร

                            การใช้สารเคมีดังกล่าวต้องใช้ให้ถูกสุขลักษณะและเก็บสารเคมีและวัสดุอุปกรณ์   การฉีดพ่นให้ถูกต้องในสถานที่มิดชิดเป็นสัดส่วน ป้องกันจากแสงแดด และไม่ก่อการปนเปื้อนไปสู่อาหาร หรือก่ออันตรายต่อบุคคลและสิ่งแวดล้อม

                1.3 การกำจัดของเสียและวัสดุที่เหลือใช้ เศษพืช ฟาง ที่ไม่มีโรคเข้าทำลายสามารถนำมาทำเป็นปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยพืชสด แต่หากมีโรคทำลายต้องเผาหรือฝังให้มิดชิด ป้องกันการระบาดในฤดูต่อไป แยกประเภทขยะให้ชัดเจน ขยะที่เป็นภาชนะบรรจุสารเคมีต้องฝังหรือแยกทิ้ง

2. การจัดการเครื่องมือและอุปกรณ์การเกษตร

                2.1 จัดให้มีอุปกรณ์การเกษตรที่เหมาะสมเพียงพอ โดยจัดเก็บในสถานที่ที่เป็นสัดส่วน ปลอดภัย และง่ายต่อการนำไปใช้งาน

                2.2 ตรวจสอบสภาพของเครื่องมืออุปกรณ์การเกษตร เช่น เครื่องพ่นสารเคมี อุปกรณ์การเก็บเกี่ยวก่อนนำไปใช้งาน เพราะต้องการความเที่ยงตรงในการปฏิบัติงาน หากพบข้อบกพร่อง ควรซ่อมแซมให้อยู่ในสภาพดี

3. การจัดการปัจจัยการผลิต

               จัดทำรายการและบันทึกแหล่งที่มา และรายละเอียดของปัจจัยการผลิตที่สำคัญ ได้แก่ พันธุ์ ปุ๋ย สารเคมี หรือวัตถุอันตรายทางการเกษตรที่ใช้ในการปฏิบัติการผลิต พร้อมทั้ง ระบุรายการ ปริมาณ วันเดือนปี แหล่งที่มาที่จัดซื้อจัดหา เป็นต้น