การทดสอบความชื้น


        

การทดสอบความชื้น

( moisture test )

            ความชื้นในเมล็ดพันธุ์ คือ ปริมาณของน้ำที่แทรกอยู่ตามส่วนต่าง ๆ ของเมล็ด การวัดความชื้นโดยตรง ด้วยวิธีอบแห้ง hot air oven และโดยทางอ้อม วัดด้วยเครื่องวัดความชื้น ความชื้นเมล็ดพันธุ์เป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่มีผลต่อการเสื่อมคุณภาพเมล็ดพันธุ์ ความชื้นสูง ทำให้อัตราการหายใจสูง ส่งผลให้ความร้อนและความชื้นเพิ่มขึ้น ทำให้เมล็ดพันธุ์เสื่อมคุณภาพเร็วขึ้น ทั้งเชื้อราและแมลงเจริญได้ดีความชื้นเมล็ดพันธุ์มีความสัมพันธ์กับความชื้นสัมพัทธ์ของบรรยากาศรอบ ๆ เมล็ดพันธุ์ ความชื้น มีความเกี่ยวข้องกับเมล็ดพันธุ์มากกว่าอุณหภูมิ ความชื้นเมล็ดพันธุ์ลดลง 1 เปอร์เซ็นต์ มีผลทำให้ความสามารถในการเก็บรักษาเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว

 

โดยทั่วไปการทดสอบเมล็ดพันธุ์ทำได้ 2 วิธี คือ การทดสอบความชื้นโดยทางตรงและโดยทางอ้อม การวัดความชื้นโดยทางตรง คือการหาปริมาณน้ำที่มีอยู่ในเมล็ด โดยอาศัยหลักการอบเมล็ดด้วยอุณหภูมิสูงเพื่อไล่น้ำที่มีอยู่ในเมล็ดให้ออกไป ปริมาณน้ำที่ถูกไล่ออกจากเมล็ด คือความชื้นเมล็ด วิธีการทดสอบความชื้นที่เป็นมาตรฐาน คือ วิธีการอบด้วยลมร้อนอุณหภูมิคงที่ (oven method) สำหรับการวัดความชื้นโดยวิธีการทางอ้อม ได้แก่ การใช้เครื่องวัดความชื้น เช่น เครื่อง Steinlite เนื่องจากใช้งานได้สะดวกและทราบได้รวดเร็ว โดยต้องสอบเทียบเครื่องวัดความชื้น เพื่อตรวจสอบความแม่นยำในการวัด อย่างน้อยปีละ 1 รั้ง

การทดสอบความชื้นด้วยเครื่องวัดความชื้น (M0isture Meter)

            ตัวอย่างเมล็ดพันธุ์พันธุ์นำส่งเพื่อตรวจสอบความชื้น ควรอยู่ในสภาพที่ดีและบรรจุในภาชนะป้องกันความชื้นได้ และในขณะดำเนินการตรวจสอบความชื้น ควรระมัดระวังให้เมล็ดสัมผัสกับอากาศให้น้อยที่สุด การสุ่มตัวอย่างปฏิบัติแต่ละครั้ง ต้องระวังไม่ให้ตัวอย่างสัมผัสอากาศนานเกิน 30 นาที

            การทดสอบความชื้นด้วยเครื่องวัดความชื้น จะต้องทำ 2 ซ้ำ โดยทำการสุ่มตัวอย่างปฏิบัติการแต่ละครั้ง โดยอิสระ จำนวนน้ำหนักของตัวอย่างปฏิบัติการที่สุ่มแต่ละครั้ง ขึ้นอยู่กับชนิดของเครื่องวัดความชื้นว่าต้องใช้เท่าไร เช่น เครื่อง Steinlite รุ่น SB900 ใช้ตัวอย่างงเมล็ดพันธุ์สำหรับวัดความชื้น 250 กรัม

วิธีการ

-                   เปิดเครื่องวัดความชื้นก่อนใช้งานประมาณ 30 นาที

-                   ตั้งค่าชนิดเมล็ดพันธุ์ข้าว

-                   คลุกเคล้าตัวอย่างนำส่งให้เข้ากันดี โดยการ 1) คนตัวอย่างในภาชนะโดยใช้ช้อนคน หรือ 2) หาภาชนะเปล่าขนาดเท่ากันมาอีก 1 ใบ ประกบฝาภาชนะเข้ากัน แล้วเทเมล็ดพลิกกลับ ไป – มา ระหว่างภาชนะ 2 ใบ ให้เมล็ดเข้ากันดี

-                   เทเมล็ดพันธุ์ข้าว 250 กรัม ลงในช่อง a แล้วกดปุ่ม b เพื่อปล่อยเมล็ดลงในเครื่อง

-                   บันทึกผลความชื้นที่แสดงบนหน้าจอ c

-                   นำเมล็ดออกจากเครื่องทางช่อง b

-                   คำนวณผลการตรวจสอบความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์ หากค่าเปอร์เซ็นต์ความชื้นของแต่ละตัวอย่างระหว่างซ้ำที่ 1 และ ซ้ำที่ 2 ไม่เกิน 0.2 % ให้หาค่าเฉลี่ยของ 2 ซ้ำ รายงานค่าเฉลี่ย ทศนิยม 1 ตำแหน่ง หากความแตกต่างระหว่างซ้ำเกิน 0.2 % ถือว่าผลการทดสอบใช้ไม่ได้ต้องทำการทดสอบใหม่ (retest)

 

 

 

 

 

แหล่งข้อมูล : เอกสารประกอบการอบรม การเพิ่มประสิทธิภาพการควบคุม และตรวจสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์ข้าว ปี 2564

กลุ่มถ่ายทอดวิทยาการผลิตเมล็ดพันธุ์ดี ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุรินทร์

มิถุนายน 2564